وب سایت خبری تحلیلی هاناخبر

به گزارش هاناخبر ، موسیقی عاشیقی یا مکتب عاشیق نوازی ارومیه، ناب‌ترین میراث ناملموس در آذربایجان‌غربی است؛ این موسیقی روح‌نواز که سال‌هاست از صلح و دوستی و حقیقت سخن می‌گوید، هنرمندانی از هر قوم و نژاد را گرد خود جمع کرده و سبب اتحاد بر محور فرهنگ و هنر در این منطقه شده است.

موسیقی عاشیقی مبلّغ مکتب انسانیت، حقانیت و راستی است و ساز عاشیق جز حق و راستی چیزی نمی‌گوید؛ سالیان متمادی است که عاشیق‌های این دیار با ساز خود از حقیقت گفته و گوش مخاطبان خود را با داستان های شیرین، نوازش داده‌اند.

موسیقی عاشیقی، هنری جهانی است و به عنوان میراث بشر در فهرست جهانی یونسکو قرار گرفته و در ایران نیز با وجود مکاتب مختلف موسیقی عاشیقی درجای جای این سرزمین، به نام شهرستان ارومیه و با عنوان «مکتب عاشیقی ارومیه» ثبت ملی شده است.

بنابراین باید گفت موسیقی عاشیقی بخش بسیار مهمی از فرهنگ و شاخصه‌های هنری ارومیه و آذربایجان غربی است که حفظ و توجه به این موسیقی و انتقال آن به نسل‌های جوان و آینده این سرزمین، رسالت تلاشگران عرصه فرهنگ و هنر است.

بر همین اساس در جهت حفظ و ماندگاری این میراث کهن، و اثر ملی ثبت شده و همچنین اطلاع از وضعیت هنری هنرمندان عاشیق و ارتقاء سطح هنری آنها، صادرات فرهنگی، ارتباط با کشورهای همسایه و استان‌های همجوار و از طرفی آشنا کردن قشرهای مختلف جامعه با این نوع از موسیقی، خردادماه سالجاری آذربایجان غربی و ارومیه شاهد اجرای «چهارمین جشنواره تخصصی موسیقی عاشیقی مکتب ارومیه» شد که در حوزه هنری انقلاب اسلامی آذربایجان‌غربی با حضور هنرمندان عاشیق از شهرهای ارومیه، میاندوآب، نقده، سلماس، خوی و با استقبال خوب اقشار مختلف مردم برگزار شد.

به همین منظور گفت و گویی را پیرامون این جشنواره، با داریوش علیزاده مدیرمرکز موسیقی حوزه هنری آذربایجان‌غربی، دبیر اجرایی این جشنواره و یکی از هنرمندان فعال در عرصه موسیقی عاشیقی آذربایجان غربی انجام داده‌ایم که ماحصل آن در پی می‌آید.

هاناخبر: با سپاس از وقتی که دراختیار گذاشتیدبفرمایید مهم‌ترین تفاوت «چهارمین جشنواره تخصصی موسیقی عاشیقی مکتب ارومیه» با دوره‌های قبلی که طی سال‌های ۱۳۹۲، ۱۳۹۵ و ۱۳۹۷ شمسی در حوزه هنری استان برگزار شد، چیست؟

مدیرمرکزموسیقی حوزه هنری آذربایجان غربی: مهمترین تفاوت،رقابت بسیار نزدیک هنرمندان عاشیق در این دوره از جشنواره جهت کسب رتبه‌های برتر و مقام‌های اول تا سوم آن بود که این مساله نشان دهنده ارتقاء سطح هنری و افزایش اطلاعات علمی هنرمندان بوده و موید این موضوع است که اگر در زمینه فرهنگی و هنری برنامه‌های مدون و مهندسی شده طراحی و اجرا شود که بخشی از آن توسط کانون عاشیق‌های حوزه هنری آذربایجان غربی اجرا شده و در حال اجرا است؛ تاثیرگذاری آن در این گونه از جشنواره‌ها نمود عینی پیدا خواهد کرد.

از طرفی با توجه به حمایت‌های صورت گرفته سطح این دوره از جشنواره به لحاظ امکانات رفاهی و پذیرایی از حاضران و مدعوین و جوایز و هدایای تعلق گرفته به افراد برتر بسیار قابل توجه بود که اهدای جوایز نقدی به جوان‌ترین هنرمند عاشیق این دوره از جشنواره و معرفی پدیده این دوره از موضوع‌های خاص در این جشنواره سه روزه بود.

ایرنا: استقبال هنرمندان عاشیق و مردم علاقه‌مند از چهارمین دوره این جشنواره چگونه بود؟

دبیر اجرایی جشنواره: چهارمین جشنواره استانی موسیقی عاشیقی مکتب ارومیه طی سه روز از ۱۹ تا ۲۱خرداد سال جاری در ۶ نوبت صبح و عصر برگزار شد که در هر نوبت اجرای آن جای خالی در سالن اجرای جشنواره نبود و علاقمندان استقبال باشکوهی را از این جشنواره طی سه روز اجرای آن داشتند که نسبت به دوره‌های قبل خیلی متفاوت بود؛ همچنین حضور هنرمندان عاشیق نیز در این دوره از جشنواره نسبت به دوره‌های قبلی آن رشد قابل توجهی داشت که همه این موارد نشان دهنده تاثیرات عمیق برنامه‌های اجرا شده مرکز موسیقی حوزه هنری آذربایجان غربی از ۲۰ سال گذشته تا به امروز در حوزه موسیقی عاشیقی آذربایجان غربی بوده که غیر قابل انکار است.

ایرنا:به نظر شما دستگاه‌های فرهنگی هنری استان مشارکت مناسبی جهت اجرای این جشنواره داشتند؟

مدیر مرکز موسیقی حوزه هنری آذربایجان غربی: طراحی و مدیریت اجرای چهارمین جشنواره استانی «موسیقی عاشیقی مکتب ارومیه» همانند دوره‌های قبل آن بر عهده مرکز موسیقی حوزه هنری آذربایجان غربی بود که اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی آذربایجان غربی، انجمن موسیقی آذربایجان غربی و شهرداری ارومیه نیز از حامیان ویژه و مشارکت کنندگان این دوره از جشنواره بودند که در پوشش هزینه‌های مالی و همچنین اجرای هرچه بهتر این جشنواره از هیچ تلاش و کوششی دریغ نکردند. البته جای خالی برخی دستگاه‌ها و ادارات دیگر که باید حضورداشتند کاملا احساس می‌شد.

هاناخبر:چه زمانی«جشنواره عاشیقی مکتب ارومیه» را منطقه‌ای یا ملی و یا حتی بین المللی برگزار خواهید کرد؟

علیزاده: شهرستان ارومیه ظرفیت‌ اجرای جشنواره موسیقی عاشیقی در سطح بین المللی را از هر جهت از جمله سالن مناسب اجرا، عوامل اجرایی حرفه‌ای، امکانات رفاهی لازم را دارد و به نظر بنده با توجه به اجرای این جشنواره طی چهار دوره به صورت استانی باید پنجمین دوره و بعد از آن به صورت بین المللی و یا حداقل در قالب جشنواره ملی برگزار شود که اجرای آن در این سطح، نیازمند همکاری و مشارکت دستگاه‌های فرهنگی هنری استان با حوزه هنری آذربایجان غربی بویژه استانداری آذربایجان غربی، شهرداری ارومیه و شورای اسلامی این شهر است که در صورت تحقق این موضوع،اجرای جشنواره بین المللی موسیقی عاشیقی در ارومیه طی سال ۱۴۰۵ شمسی دور از انتظار نیست.

هاناخبر: به نظر شما برای اجرای هرچه بهتر این جشنواره چه کارهایی را باید انجام داد؟

مدیرمرکز موسیقی حوزه هنری آذربایجان غربی: ما سعی می‌کنیم با توجه به امکانات موجود جشنواره موسیقی عاشیقی را در هر دوره آن به بهترین صورت اجرا کنیم که در دوره‌های آینده اضافه کردن بخش‌های متفاوت رقابتی به بخش اصلی جشنواره همانند بخش نوجوانان و پیشکسوتان، برگزاری دوره‌های آموزشی با حضور کارشناسان و هنرمندان برجسته کشور، حضور هنرمندان برجسته موسیقی عاشیقی از سایر استان‌ها و کشورهای همسایه همانند ترکیه، جمهوری آذربایجان و عراق، دعوت از مسوولان رده بالای استان و کشور و سفیران کشورهای همسایه به استان با هدف معرفی آداب و رسوم این منطقه و اشتراکات فرهنگی در مراسم پایانی آن می‌تواند در بالا بردن سطح اجرای جشنواره موسیقی عاشیقی مکتب ارومیه بسیار موثر باشد.

از طرفی این مساله را مد نظر داشته باشید که جشنواره موسیقی عاشیقی مکتب ارومیه اصولا باید هر سال برگزار شود که متاسفانه فاصله اجرا بین دوره های سوم و چهارم این جشنواره هفت سال بود.

هاناخبر: بهترین و بدترین بخش این جشنواره در چهارمین دوره آن به نظر شما کدام‌ بخش ها بود؟

علیزاده: بهترین آن به نظر بنده استقبال باشکوه مردم و هنرمندان عاشیق و رقابت بسیار نزدیک و تنگاتنگ عاشیق‌ها در این جشنواره بود که سایه بر مشکلات آن انداخته بود اما تبلیغات محیطی جشنواره در کنار عدم حضور اصحاب رسانه در این جشنواره و همچنین مسوولان فرهنگی هنری استان، استانداری و شهرداری ارومیه حداقل در مراسم اختتامیه و اهدای جوایز این دوره از جشنواره می‌توانست ما را در اجرای دوره های آتی آن امیدوارتر کند که از آن غفلت شد.

هاناخبر: به عنوان دبیر اجرایی این جشنواره چه انتظاری از مردم و مسوولان دارید؟

دبیراجرایی چهارمین جشنواره تخصصی موسیقی عاشیقی مکتب ارومیه: همواره در همه مصاحبه های رادیویی و تلویزیونی قبلی که داشتم اصلی‌ترین حامی موسیقی عاشیقی و مهم‌ترین عامل انتقال این موسیقی از نسل‌های گذشته تا به امروز را مردم عادی جامعه عنوان کردم و بر این نظر خود پافشاری می‌کنم و اعتقاد خاصی نیز دارم اما انتظارم از مسوولانی که داعیه فرهنگ و هنر آذربایجان غربی را در ادارات و دستگاه‌های مختلف دارند این است که از این موسیقی که در برگیرنده قرن‌ها فرهنگ و آداب و رسوم مردم آذربایجان و بخش وسیعی از جهان در قاره آسیا است حمایت خاص و لازم را داشته باشند و با فراهم آوردن و ایجاد محیطی فرهنگی شاخص و بروز ما را در رقابت فرهنگی هنری با سایر کشورها یاری کنند.

به گزارش هاناخبر، موسیقی عاشیقی در سرزمین اقوام و ادیان هنرمندانی از هر دین و مذهب را به سوی خود فراخوانده به طوری که در کنار عاشیق‌های مسلمان هنرمندان و عاشیق های توانمندی که نامشان مرزها را در نوردیده، به چشم می‌خورد که نمونه بارز آن زنده یاد«یوسف اوهانس» عاشیق مسیحی ارومیه‌ای است که دکتر جاوید او را بزرگ‌مرد پهنه موسیقی ایران خوانده است.

رسالت اصلی عاشیق‌ها تبلیغ ارزش‌های انسانی است و طبق راه و رسم این موسیقی محلی، برای اینکه عاشیق ارزش های انسانی را تبلیغ کند، باید سه مرحله «طریقت، شریعت و حقیقت» را طی کند و به عبارتی عاشیقی که انسانیت را تبلیغ می‌کند، باید در نخستین گام راه درست را انتخاب کرده و پس از آن به حقیقت که خداوند متعال است، دست یابد.

«مکتب عاشیقی» ارومیه تنها مکتبی است که با شماره ۱۶۵ به ثبت ملی رسیده است و از ۵۴ «مقام یا هاوا »تشکیل شده که مصری، دوبیتی، حلبی، سیاستاپو، تجنیس، دیوان، تاجری، غربتی و امراهی از جمله این نواهاست که اغلب جنبه عرفانی و اجتماعی دارد. این نامگذاری‌ها یا بر اساس منطقه جغرافیایی و یا به نام فرد بوده است چنان که «سیاستاپو» نام منطقه ای در اوکراین است که زمانی تحت حاکمیت ترک ها بوده است.

در موسیقی عاشیقی شعرها ۱۵ هجایی هستند و «گرایلی و دوداغ دیمه» نیز از جمله سبک های شعری این نوع موسیقی محسوب می شود. باللو مسکین، دوللو مصطفی، عباس طوفارقانلی، خسته قاسیم و عارف بزرگ گول هارطون از جمله شاعرانی است که عاشیق های آذربایجان غربی از شعرهای آنها استفاده می کنند.

همچنین در مکتب عاشیقی ارومیه ساز هفت سیم، ۱۴ پرده دارد و دارای ۷۲ هاوا (نوا) بوده که اکنون ۵۴ هاوا از آنها باقی مانده است. وجود هفت سیم در ساز به علت مقدس بودن این عدد در اسلام و مشرق زمین، همچنین ۱۴ پرده به نام چهارده معصوم و ۷۲ هاوا به یاد ۷۲ شهید کربلا نامگذاری شده است.