به گزارش هاناخبر ، از کوچه پس کوچههای شهر ارومیه را که گذر کنی، در مسیر جاده روستای نازلو قرار میگیری؛ پس از طی مسافت ۲۰ کیلومتری به روستای «تمتمان» که یکی از کهنترین سکونتگاههای بشری را در سینه خود جای داده است، میرسی.
وارد غار که میشوی حس میکنی به دل تاریخ هزاران سال قبل رفتی، گویی سقف و دیوارهای غار با توحرف میزنند؛ هرچه جلوتر میروی به ۴۰ هزار سال قبل نزدیکتر میشوی، صدای رازهای نهفته در دل غار به گوشَت میرسد، دوست داری بشنوی، بفهمی و بدانی که انسان نخستین با تو چه میگوید؛ به دیوارهها، سقف و کف غار نگاه میکنی که شاید نشانی از آن تاریخ بیابی.
خاکسترهای به جا مانده از چوپانان دیروز و امروز و حتی به قول کارشناسان هزاران سال قبل خودنمایی میکند ولی با این وجود حس کنجکاوی و شوق دیدار این مکان، شما را همچنان به وسط غار سوق میدهد و اینجا میبینی انسان های نخستین چگونه دست به کار شده و برای آسایش و شاید قراردادن شکارهای خود، اقدام به تراش سنگهای درون غار کردهاند.
بیرون که میآیی و جلوی غار می ایستی، گویی در بالکن ساختمانی شیک قرار گرفتهای؛ منظره زیبای پایین غار، دشت سرسبز، باغهای انگور و میوه و از همه مهمتر رودخانه جاری چشمانت را خیره میکند و دوست داری ساعتها در این مکان بنشینی و به زیباییها خیره شوی.
وجود چنین منظره و دشتی واقعیت دیگری را هم برای مسافر، توریست و گردشگر بیان میکند و آن فکر پویای انسان نخستین است که برای حیات و شکار، تیزبینانه عمل کرده و مکان سرسبز و دشت پرآب و باغهای میوه را انتخاب کرده، در روزها به شکار رفته و برای زندگی شبها در این مکان ساکن شده است.
هر اندازه به این اثر خیره میشوی و هر بار که وارد غار میشوی و بیرون میآیی، دوست داری تا دل تاریخ سفر کنی، برسی به روزگاری که انسان نخستین هنوز چیزی از زندگی امروزی نمیدانست، میخواهی بدانی چگونه زندگی میکرده و چطور روزگار گذارنده است.
اینجا تاریخ است و یادگار؛ یادگاری از انسان نخستین که باید از محل زندگی و یادگارش صیانت شود، تا بماند و ثبت شود برای آیندگان و میزبان باشد برای گردشگرانی که به دنبال جاذبههای طبیعی هستند.
طبیعت گردان و گردشگران درطول سال بارها این اثر تاریخی را انتخاب کرده و ساعتها وقت خود را به بازدید از این غار اختصاص دادهاند؛ منظره و زیباییهای این غار کهن آنها را متحیر کرده و وادار به تامل میکند.
«تمتمان»، یکی از کهن ترین سکونتگاههای انسان در شمال غرب کشور
باستان شناس میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی آذربایجان غربی درباره این غار میگوید که این غار یکی از کهنترین سکونتگاههای انسان در شمال غرب کشور است؛ مطالعات علمی این غار، نخستین بار توسط «کارلتون استانلی کون» انسان شناس آمریکایی درسال ۱۹۴۹ میلادی انجام گرفت؛ وی در این سال گمانه آزمایش در کف غار را آغاز کرد و از آن چند ابزار سنگی، ریز تیغه، تراشه و استخوان حیواناتی چون گاو، گوسفند، بز، غزال، اسب وحشی، گورخر، انواع مرغ، لاک پشت و روباه را گرد آوری کرد و برای بررسی بیشتر با خود به آمریکا برد.
بهروز خان محمدی خاطرنشان میکند که مطالعات این باستانشناس آمریکایی نشان میدهد که غار در دوره میانی پارینه سنگی جدید یعنی تاریخ تقریبی حدود ۴۰ هزار سال پیش مسکونی بود.
وی یادآور میشود که «استانلی کون» معتقد است این غار تنها در تابستانها مورد استفاده قرار میگرفت.
خان محمدی تاکید میکند که غار تمتمان طی هزاران سال مورد استفاده شبانان قرار گرفته و پناهگاهی برای گوسفندان آنها به هنگام بارانهای بهاری، سرمای زمستان و محیطی مطبوع و خنک در تابستانهای گرم بود؛ از این رو لایه ضخیمی از فضولات حیوانی تمامی آثار را در زیر خود مدفون کرده است.
وجه تسمیه «تمتمان»
به گفته مردم شناس میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی آذربایجان غربی غارتمتمان در روستایی به همین نام قرار گرفته و نام آن کردی و به معنای مه آلود است.
عیسی عزیزنژاد ادامه میدهد که مه آلود بودن این روستا جلوه خاصی به آن بخشیده و باعث شده غار تمتمان نیز در میان این زیبایی جلوه دیگری به خود بگیرد.
اهالی روستا، مهمترین میراثبانان ایناثر تاریخی
وی اضافه میکند که اهالی روستا و به عبارتی مردم، میراث بانان اصلی این اثر تاریخی و همه آثار تاریخی واقع شده در روستاها هستند؛ آنان باید به این آثار به عنوان ثروت ملی نگاه کرده و برای حراست از آن تلاش کنند.
عزیزنژاد تصریح میکند که یکی از وظایف دهیاریها و شوراها رسیدگی به مواریث فرهنگی است، بنابراین باید برای حراست و حفاظت از میراث فرهنگی ارتباط قوی با مردم داشته و آگاهیهای لازم را بدهند.
وی اظهار میکند که با توجه به گستردگی و پراکندگی آثار تاریخی در نقاط مختلف به ویژه در طبیعت روستاها و نقاط دورافتاده، ضروری است تا مردم همگام با میراث فرهنگی حرکت کرده و در صیانت از مواریث فرهنگی یاریگر باشند.
«غارتمتمان» پتانسیلی بزرگ برای گردشگری آذربایجانغربی
پژوهشگر و مردم شناس میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی آذربایجانغربی هم در همین ارتباط به خبرنگار ایرنا میگوید: این غار به عنوان یکی از پتانسیلهای گردشگری همه ساله مورد استقبال گردشگران و علاقه مندان به تاریخ و طبیعت قرار میگیرد و به منظور رعایت و پاکیزگی محیط در ایامی از سال با حضور علاقمندان به محیط زیست، انجمنهای مردم نهاد محدودههای اطراف آن مورد پاکسازی قرار میگیرد.
حسن سپهرفر اضافه میکند: این اداره کل ضمن نصب تابلو معرفی در سالهای قبل نیز به منظور حفاظت منطقه مجموعه غار تمتمان، با قلعههای دوره اورارتویی و مقابر صفوی را تعیین حریم کرد که براساس ضوابط آن هرگونه تخریب و دخل و تصرف در محوطه حریم این اثر تاریخی، تخلف از ضوابط حفاظتی مقرر برابر مواد ۵۵۸ لغایت ۵۶۹ از کتاب پنجم قانون مجازات اسلامی تعزیرات و مجازات های بازدارنده است که مرتکبان مشمول مجازات های قانونی خواهند شد.
وی با اشاره به اینکه طول این غار ۳۵.۳۰ و عرض آن ۱۶.۹۰ متر است، میگوید: در بخش داخلی غار دو حفره وجود دارد که حفره سمت راست به عمق چهار و عرض ۵.۵ و حفره درازتر سمت چپ به عمق ۲۸ و عرض میانگین پنج متر است.
سپهرفر ادامه میدهد: غار تمتمان در ۲۰ کیلومتری شهر ارومیه طی شماره ۱۴۲۹۹ در سال ۱۳۸۴ هجری شمسی در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است.
این پژوهشگر اضافه میکند: رسانهها با اطلاع رسانی صحیح و شایسته خود نگاه مردم را نسبت به آثار تاریخی به عنوان داشته و پشتوانه فرهنگی سوق داده و آگاهی سازی کنند تا مردم خود به تاریخ، تمدن و چگونگی پیدایش انسان و دانش بشری مبنی بر اینکه در کنارشان چه کسانی زندگی میکردند، علاقمند شده و با دورههای زندگی پیشینان و تحولات صورت گرفته در دوران های گذشته آشناشوند.
پرهیز از پخش زباله در اطراف غارتمتمتان
کارشناسان گردشگری هم بر این مهم تاکید دارند که بیشتر زباله هایی که در اطراف غار تمتمان ریخته میشود توسط برخی از مسافران داخلی و خارجی پخش میشود؛ بنابراین مردم محلی باید ارتباط بیشتری با مسافران داخلی و خارجی برقرار کرده و مانع آلوده شدن محیط و محوطه این اثر تاریخی شوند.
آنها اظهار میکنند که میراث فرهنگی و گردشگری استان با همکاری تشکلهای مردم نهاد درطول سال بارها دراین محل حضور یافته و اقدام به پاکسازی محیط از زباله کرده و همچنین مقررات ویژهایی برای برخورد با تعرض کنندگان به حریم این اثر تعیین کردهاند ولی با توجه به پراکندگی آثار تاریخی و اندک بودن نیروی متخصص مردم باید همپای میراث فرهنگی به صیانت از آثار تاریخی بپردازند.
علاوه بر این غار تاریخی، در داخل قبرستان روستای تمتمان چهار برج مقبرهای تاریخی واقع شدهاند که در نوع خود الگوهای تاریخی ارزشمندی از برج مقابر صفویه در این خطه از کشور محسوب میشوند.
یکی از آنها به کلی ویران شده تنها بخشهایی از دیوار غربی آن بر جای مانده است، این برجهای مقبرهای همگی به شماره ۱۶۵۱/۳ در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیدهاند.
این بناهای ارزشمند تاریخی در سالهای اخیر از سوی میراثفرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان مورد مرمت اساسی قرار گرفته و همه ساله به ویژه در ایام تعطیلات نوروزی پذیرای خیل زیادی از گردشگران و علاقهمندان به میراثفرهنگی است.
براساس این گزارش آثار تاریخی نظیر غار تمتمان که در نقاط دور دست واقع شدهاند باید مورد توجه و یاری مردم قرار گرفته و به این نکته توجه شود آثار تاریخی داشته، فرهنگ هر ملت بوده و صیانت از آن رسالت تمام مردم است.
انتظار میرود با این یادگار به جا مانده از انسان نخستین با مهربانی رفتار شده و نامهربانی بیاندازه بر سرش سایه نیفکند و حرمت یادگاربودن و اثر تاریخی بودن آن شکسته نشود؛ آنها که به تفریح رفته و ساعاتی از روز را در آنجا سپری میکنند بر بی مهری خود سنگ تمام نگذاشته و هرآنچه زباله در بساطشان است بر دامن این اثر زیبا پخش نکنند.
ارسال نظر